VANCOUVER'DE BAHAR


2010 Kış Olimpiyatlarında çevreci bir Türk mimarı: Hasan Burak Çavka

Yazı ve fotoğraf: Bahar Çınarlı

Vancouver Kış Olimpiyatları öncesinde British Columbia (B.C.) eyaletinin ve Vancouver'in dünyaya nasıl bir imaj ve mesaj vereceği önceden uzun uzun tasarlanmıştı. En büyük özellikleri doğa sevgisi ve çevreciliği ve çok farklı kökenlerden gelen insanlarının birbirlerinin kültürlerine açık, saygılı ve kültürlerini birbirleriyle paylaşmaya hazır olmasıydı. Atletik aktiviteler haricinde şehirde "Cultural Olympiad" adı altında çeşitli kültürlerden esinlenmiş olan bir çok sanatsal etkinlik de düzenlendi. Bunların bazıları iç mekânlarda konser, bale gibi gösteriler, bazıları ise dış mekânlarda sergilenmiş, insanların geçerken bakıp zevk alacağı görsel sanat eserleriydi.

Vancouver Sanat Galerisi (Vancouver Art Gallery) de olimpiyatlar için özel olarak bir bölümünde Leonardo da Vinci sergisine yer verirken, diğer bir bölümünü ise B.C. Pavyonu'na dönüştürerek, hem B.C.'nin, hem Kanada'nın çok kültürlü zenginliklerini ve doğal güzelliklerini, çevreciliğini ve B.C. endüstrisinin geleceğe yönelik projelerini sergiledi. Bu bölümden ilgi çekenler ise, en son teknolojiler kullanılarak yapılan orman, nehir, balık vb gibi interaktif (etkileşimli) doğa simülasyonları, B.C.'nin zengin ağaç işlemesi ürünleri, çeşitli ağaçlardan yapılan ve binalarda beton kullanımını azaltabilecek dayanıklı, kullanışlı ahşap inşaat malzemeleri sergileriydi.

En çok ilgi gören bölümlerden biri ise sürdürebilirliğin vurgulandığı CIRS (Centre for Interactive Reseach on Sustainability) projesinin tanıtıldığı bölümüydü. Bu çok değerli çalışmada rol alan genç Türk mimari Hasan Burak Çavka ile galeride buluştum ve kendisinden proje hakkında bilgi aldım.

- Okurlarımız için "Sürdürebilirlik" kavramını açıklayabilir misiniz?
- Sürdürülebilirlik genel anlamada "Bugünün gereksinimlerini, gelecek kuşakların gereksinimlerini karşılama yeteneğinden ödün vermeden karşılama" olarak özetlenebilir. Sürdürülebilir binalar içinde yer aldıkları çevre ile uyum içinde, yapım tekniği ve kullanılan malzemeleriyle geri dönüşüme imkân veren, biyolojik dengeye zarar vermeyecek şekilde tasarlanan yapılardır. Bu yapılarda enerji kullanımını kontrol eden ve mümkün olduğu kadar doğal enerji kaynaklarından faydalanan sistemler tercih edilir, binaların yaşam süresi boyunca çevreye yapacağı olumsuz etkileri minimuma hatta mümkünse sıfıra çekme çabası gösterilir.

- Tanıtımın üzerinde "Sürdürebilir olmayan her bina projesi 60 ila 100 yıllık bir hatadır" (Every building that isn't a sustainable building project is a 60 to 100 year mistake) yazıyor. Burada ne denmek isteniyor?
- Binaların hizmet ömrü türüne bağlı olarak genel olarak 60 ila 100 yıl olarak düşünülür. Sürdürülebilir tasarım anlayışıyla ortaya çıkarılmamış binalar bu süre boyunca kontrolsüzce enerji israfına, doğal kaynakları kullanmaya ve belki de yüksek oranlarda kirletmeye ve ömürlerinin sonunda da geri dönüşüme imkân vermeyen malzemeleriyle şehir çöplüklerinde çok uzun yıllar boyunca toprak altında kalmaya mahkumdur. Gelecek nesillere daha temiz ve yaşanabilir bir çevre bırakmak istiyorsak her birimiz geri dönüşüm ve sürdürülebilirlik adına elimizden geleni yapmalıyız kanısındayım.

- Kendinizden bahsedebilir misiniz?
- Türkiye de mimarlık eğitimi alıp bir süre çalışmanın ardından Kanada'ya 2001 yılında bir firmanın davetiyle geldim. İki sene öncesinde UBC'de yüksek lisansa başlayana kadar çeşitli firmalarda çalıştım. Alışılagelmişten biraz farklı olarak önce çalışıp sonra yüksek lisans yapmaya karar verdim aslında. Şu anda UBC İnşaat Mühendisliği Bölümü, Proje ve İnşaat Yönetimi Programı'nda araştırma asistanı olarak bulunmaktayım.

- Bu projeye katılmanız nasıl oldu?
- CIRS tez araştırmam boyunca incelediğim iki projeden biri. CIRS projesinin ilk safhalarından inşaat safhasına kadar 29 adet haftalık tasarım koordinasyon toplantısına katıldım. Projenin olimpiyatlar süresince gösterimde bulunan pavyonunda sergilenen 4D inşaat simülasyonunu da üniversiteden aynı bölümden bir arkadaşımla beraber hazırladık.

- Projeden bahsedebilir misiniz?
- Proje vizyonu değişik dallardan araştırmacıların bir arada çalıştığı, sürdürülebilirlik konusunda yeni fikirlerin, bina sistemleri ve yapı malzemelerinin araştırıldığı ve denendiği canlı bir laboratuvar binasını ortaya çıkarmak olarak özetlenebilir. Bir çok kurumdan ve değişik alanlardan araştırmacıların çalışmalar gerçekleştireceği yapı sayesinde sürdürülebilirlik alanında yapılacak buluşların hızlandırılması, sürdürülebilirlik konusunda toplulukların bilinçlendirilmesi ve kamu politikaları oluşturulması hedeflenmekte.

Bina tamamlandığında Kuzey Amerika'daki en sürdürülebilir yapı ve teknolojiye sahip bina olması amaçlanmakta. Proje bulunduğu ortama en az etkiyi yapacak, hatta yer aldığı çevreyi daha da geliştirecek şekilde tasarlandı. Projede ileride değişebilecek kullanım gereksinimlerinin sonucunda değişikliklerin yapılabilmesine elverişli açık planlar, yapım sırasında artık malzeme oranını minimuma indirgeyecek yaklaşımlar, enerji kullanımını düzenleyen ve kontrol eden sistemler, güneş enerjisini depolayan ve faydalanılmasını sağlayan cephe elemanları, doğal aydınlatmanın bütün mekânlarda yeterli şekilde kullanılabilmesi, ısı ve havalandırma ayarlarının bölgesel ve kişisel kontrol edilebilmesi, yağmur sularının toplanıp tekrar kullanımı gibi bir çok özellikler bulunmakta.

- Vancouver için ve evrensel anlamda önemi nedir?
- Sürdürülebilir yapı malzemeleri ve binalar son yıllarda çok geniş kitleler tarafından büyük ilgi görmekte ve birçok uzman tarafından geleceğin yapı dünyasında sürdürülebilirlik kavramının vazgeçilemez bir unsur olarak öne çıkacağı belirtilmekte. Bu yüzden bu kavramın tanıtımı ve teknolojilerin geliştirilmesi ve üretimi önem kazanmakta. Genel olarak dünya vatandaşlarının doğa ile daha fazla uyum içinde, daha az doğaya zarar verecek mekânlarda yaşamaya başlaması sanırım bizler ve bizden sonraki nesiller için en önemli kazanım olacaktır.

- Olimpiyatlar süresince takriben kaç kişi tarafından görüldü?
- Bize verilen bilgiye göre CIRS pavyonunun içinde bulunduğu Vancouver Sanat Galerisi, kış olimpiyatları süresince günde 4500 ila 5000 kişi tarafından gezildi. Gösterilen ilgi sürdürülebilirlik kavramının ve sürdürülebilir bina teknolojilerinin geniş kitlelere anlatımı ve tanıtımı için çok umut verici.

Kanada'nın bu sürdürülebilir yapı teknolojileri üzerindeki araştırma ve faaliyetlerinin ve halen kullanılmakta olan ürün ve sistemlerin tanıtımı ve bir nevi pazarlaması için bence olimpiyatlardaki etkinlikler kaçırılmaz bir fırsattı. Dünyanın her yerinden gelen binlerce insana ulaşmak ve gereken mesajı vermek için tartışmasız iyi bir zemin sundu olimpiyatlar Kanada'ya.

Sayın Hasan Burak Çavka, olimpiyatlar süresince çok büyük bir yoğunlukta ziyaretçi alan tarihi Vancouver Sanat Galerisi'nde sergilenen ve sürdürebilirlik için bu çok önemli projede yer aldığınız için sizi tebrik ediyorum ve Bizim Anadolu adına söyleşimiz için teşekkür ediyorum. Başarılı çalışmalarınızın devamını dilerim.


Nisan 2010

Yazarın Önceki Yazıları:
Dünyanın gözü 2010 Vancouver Kış Olimpiyat Oyunlarında
Başak Büyükçelen'in İkilem'i büyük ilgi gördü
Turkish Canadian Society Genel Kurul Toplantısı verimli geçti
Vancouver Bodrum Arası Doğrudan Uçuşlar!
Vankuver'de laik Cumhuriyet savunucuları coşkuyla bir araya geldi
Havai Fişek Deyip Geçmeyelim
Montreal Gezimin Ardından Düşünceler
Değişik bir 23 Nisan kutlaması
Büyük Yalan her şeyi gerçek belgelerle anlatıyor
Vankuver'de yeni yönetim ve tüzük değişikliği
Mustafa Filmini Üzüntü ve Kızgınlıkla Seyrettim
Her Yerde Kar Var!...
Şeker Bayramı Vancouver'de kutlandı
Vancouver'liler Yaza Doyamadı
Vankuver'de Türk Sinema Günleri Başladı
Bu Vancouver'den Latif Geçti!
1. Vancouver Türk Şiir Günü

l