 |
|
S
Ö Y L E Ş İ
|
||||
|
Kanadalı
profesör Osmanlıyı yazdı "Kuşatılmış Bir İmparatorluk, Osmanlı Savaşları" - 2 "Kimlik sorunu 19. yüzyılda başlayan ve devam eden büyük bir karmaşa"
Geçen sayıdan devam. başka işler yapması, disiplin ve kontrolün kaybedilmesi, Batıda gelişen harp teknolojisinin takip edilmemesi, vilayetlerin asker yetiştirmemesi gibi onlarca neden sayabiliriz. Osmanlı Ortadoğu'ya geç geldi. Osmanlı nasıl para toplayacağını bilemiyordu. Vilayetlerden toplanan paralar merkeze ulaşmıyordu veya yetersizdi. Vilayetlerden toplanan paralar o vilayetlerdeki yönetimler tarafından güç için toplanıyordu. Yeniçeriler kayıt altında paralı idi. Savaşta ölen Yeniçerilerin paraları sanki yaşıyormuş gibi başkaları tarafından alınıyordu. Osmanlı bunu hesabını yapamadı. Ve sonunda Yeniçerilere para ödeyemez duruma geldi. Yeniçeriler ayaklandı. Osmanlı her alanda (toprak kaybı, ekonomik, sosyal bozulma) sıkıntı yaşamaya başladı. III. Selim (1789-1807) ve II. Mahmut dönemleri (1808 - 1839) hep iflasla geçti. O dönemler Osmanlı için çok önemli dönemlerdi. Oysa yaşananlar, değişimler sosyal hayatı çok etkiliyordu. Sonunda, Yeniçerilerin yerine köy, kasaba ve vilayetlerden zorunlu olarak asker toplandı. Ben bu dönemin sosyal yönünü ve cemiyet üzerindeki izlerini anlatmaya çalıştım. Elbette belgelere dayanarak. Ama daha yazılacak çok şey var. Bir ilk olarak bir öncelik olarak bu kitabımın kapı açtığımı düşünüyorum. Genç tarihçilerimize yol gösterdim. - Anladığıma
göre "Osmanlı kimliği" gitgide daha dışlayıcı bir "Müslüman
kimliğe" doğru evrilmiş ve II. Mahmut tarafından "Müslüman
ordusu" olarak adlandırılmış. Sizce bu durum ıslahat hareketleri
gereği yapılan bir durum mu, yoksa Osmanlının kimlik değişikliği
mi?
- II Abdülhamit
dönemini "Siyasal İslamın Miladi" olarak görenlere, bu
değişim döneminin bir geçiş dönemi olduğunu söyleyebilir miyiz?
- Günümüzde,
Türkiye'de tartışılan "askerlik sistemi" yapılanmasıyla
ilgili görüşlerinizi alabilir miyiz? - Son olarak, Ermeni konusu için ne diyebilirsiniz? - Ermeni konusu kısır bir döngü ve maalesef dünya böyle istiyor.
|
||||
Kimlik
sorunu 19. yüzyılda başlayan ve hâlâ devam eden büyük bir karmaşa.
Yeni gençlerin bu tarihleri inceleyip yazmaları gerek. Osmanlı arşivleri
çok zengin. Binlerce belge var, 1950'lere kadar bu arşivler açık
değildi. İnsanlar bu kadar ilgili değildi. Elektronik sistemler
gelince herkesin bilgilere ulaşma kolaylığı da sağlandı. Tezlerini
bu konuda yazan genç tarihçilerimiz de var. Biz bunları yeni yeni
görüyor ve okuyoruz. Hâlâ göremediklerimiz var dünyanın farklı yerlerindeki
arşivlerde. Bu soruyu tam cevaplayabilmek için o dönemlerde Müslüman
kişiler tarafından yazılmış dokümanları da incelemek gerekir. Dil,
din, devlet birliği 19. yüzyılda ortaya çıkan bir dönem. Ben o dönemi
incelemiyorum. Benim incelediğim dönemi, Osmanlının yenileşmesi,
toparlanmaya çalışması ve askeri yapı dönemi olarak algılıyorum.
-
Kitaplarınızda, İslami söylemlere, "zorunlu askerlik hizmetine
dayalı" ordunun, siyaset ile ilişkilerine dair ne tür bir anlatım
var?