Kanada'ya Gelen Türk Göçmenler ve Kanada İş Piyasaları

ÖMER TULU TEZCAN

Kanada'ya göçmeye karar veren her Türk'ün kendisine ait bir hikâyesi var ve her birinin Kanada'daki yaşamla ilgili beklentileri birbirinden farklı. Her göçmen adayının geçmişteki tecrübeleri, eğitimi ve kişiliği Kanada'ya uyum sürecini ve yöntemini bireye özel hale getiriyor. Yalnız bu süreçte her aday için en önemli ve ortak husus en kısa sürede geçimini sağlayabileceği ve keyif alabileceği bir işe girebilmek.

Kanada'da iş arayacak bir Türk göçmen adayının iş bulma konusunda hızlı sonuç alabilmesi için Türkiye'de bildiği ve öğrendiği iş arama yöntemlerini neredeyse % 50 oranında değiştirmesi gerekiyor.

Bu yazıyı okuyan iyi eğitimli, İngilizce ve / veya Fransızca (Kanada'daki nüfusun % 25'inden fazlası Fransızca konuşuyor) dillerine hakim, Türkiye'de el üstünde tutulan bir çok Kanada göçmen adayının, "iş bulmaktaki zorluklar ancak meslek sahibi olmayan elemanlar için geçerlidir, benim konumum ayrı..." diye aklından geçirdiğini tahmin ediyorum (Amerika'da benzincide çalışan Türklerle ilgili yazı dizisini okurken benim de aklımdan geçmişti). Kanada'ya gelen Türk göçmenler arasında Türkiye'de çok büyük firmalarda çalışmış olmasına rağmen uzun yıllar iş bulamayan göçmenlerin sayısı azımsanmayacak oranda.

Amacım kesinlikle moral bozmak değil. Kanada çok güzel bir ülke ve herkesin beklentisine göre değişmekle beraber, yaşamın içerisinde çok keyifli yönler var.

Benim asıl vurgulamak istediğim nokta, her göçmen adayının Kanada'ya gelmeden önce eğitim sistemini, şirketlerin yapısını, çalışmayı planladığı meslek dalındaki iş arzı ve talebiyle o meslekte aranan özellikleri, bunun yanı sıra iş arama yöntemlerini, Kanada'da kazandıracak özgeçmiş hazırlama şeklini (örneğin: Haftada bir saat bile olsa gönüllü bir işte çalışmış olan bir kişinin iş bulma şansı, işverene vereceği topluma uyum sağlamış iletisi ve toplum bilinci nedeniyle daha yüksek olacaktır), mesleğinde iş bulamama riskine karşı, talebin yüksek olduğu diğer meslek gruplarından başka bir meslek dalı seçimini ve bu alanlarda göçmen adayını iş dünyasına kavuşturacak kısa süreli eğitim programlarını bilmesi gerekiyor. Bunlarla beraber kendi şirketini kurma seçeneği de değerlendirilmeye değer. Bu konuda iş dalının tasarlanması ve yasal aşamaların öğrenilmesi çok faydalı olacaktır. Sözün özü, Kanada'ya ayak basmadan önce mutlaka bir eylem planı oluşturulmalı ve ciddi bir araştırma yapılmalı.

Yukarıda tüm bu saydıklarım tamgünlük bir iş; hele bir de göçmenlik işlemleri tamamlanmamış bir aday, belki kabul edilmem düşüncesiyle bu konularda çok ciddi emek harcamayı arzu etmiyor, ama göçmenlik belgeleri geldikten sonra ve özellikle Kanada'ya indikten sonra, inanın öğrenilmesi gereken o kadar çok şey oluyor ki, iş arama konusuna gerektiği gibi (özgeçmiş göndermek haricinde) eğilmek mümkün olmuyor. Bu mümkün olsa da Kanada'daki yapıyı kavrayıp değerlendirmek ve bu bilgiler ışığında kendine yol çizmek en az 3 yıl istiyor.

Her şeyden önce yıllardır duyduğumuz ve inandığımız klişelerden vardığımız sonuçlar iş arama sürecinde yanıltıcı olabiliyor. İşte neredeyse hepimizi yanıltabilecek klişelerden bazıları:

Kanada'da (ya da genel olarak yurtdışında)

1-) Boyacı, tamirci veya elektrikçi ayda 3,000 dolar kazanıyor:

Bu tip sözleri Türkiye'de duyduğumda hemen Kanada'yı Türkiye yapısına uyarlayıp, eğer boyacı 3,000 dolar kazanıyorsa, o zaman büroda çalışan sıradan bir eleman bile 5,000 dolardan aşağı almıyordur diye düşünüyordum. Ancak doğrusu öyle değilmiş. Kanada'da bir yönetici bu ücretin altında gelir alabiliyormuş. Örneğin bir kaynakçı saatine 20.00 dolar alırken, bir yönetici asistanı, yine aşağı yukarı aynı ücretle, hatta daha aşağısına çalışabiliyor.

2-) Mc Donalds'ta çalışan eleman saatine 7.75 dolar (bazı eyaletlerde asgari ücret rakamı) alıyor:

Çok doğru, Mc Donalds'ta çalışan birisi bu ücreti alıyor ama, genellikle yeni gelen bir göçmen, yabancı dili Türkiye'de ne kadar iyi öğrenmiş olursa olsun, buraya geldiği zaman bir çok yeni terimler ve kelimelerle karşılaşıyor. Günlük konuşma diline hakim olmak en azından bir yıllık bir süre istiyor ve bu süre içinde müşteri hizmetlerinde iş bulabilmek ilk gelen göçmenler için çok kolay değil.

3-) Bir süre araba bile yıkasam ayda 1,000 dolar kazanırım:

Çok doğru; haftada 40 saat çalışmakla, araba yıkayan birisinin eline ayda net 1,000 dolar veya üzeri ücret geçebiliyor. Ancak eğer eğitiminiz, özgeçmişiniz, geçmiş iş deneyimleriniz bu işte uzun süre kalmayacağınızın sinyallerini veriyorsa, bir çok işveren çalışacak elemanın geçici olmasını istemediği için, bu tip basit işlere mesleksel eğitimleri yüksek elemanlar almak istemiyor. Fakat bu gerçeği göremeyen yeni gelmiş bir göçmen, bu tip işlere bile kabul edilmeyince iş arama isteğini kaybedebiliyor.

4-) Devlet iş bulamayanlara aylık bağlıyor:

Doğru, devletin iş bulamayanlara maddi yardımı var ancak bu tutar ancak hayatta kalmaya müsaade edecek kadar. Yani bu yardım tutarıyla ev geçindirmek mümkün değil.

Bu klişeleri ve arkasındaki gerçek yüzü, Kanada'ya gelecek olan Türk göçmen adayının, bakış açısını değiştirme konusunda esnek olabilmesi konusunda yardımcı olabilmek amacıyla sizlere aktardım.

Kanada'ya gelen her Türk insanının güzel etkinliklerde bulunup ülkemizi en güzel şekilde tanıtıp, temsil etmesini canı gönülden diliyorum. Çünkü Türkiye'nin yurtdışında daha çok olumsuz yönleriyle gösterildiği kanısındayım.

Şubat 2007

tulutezcan@hotmail.com