 |
|
Ömer F. ÖZEN Dil Yarası |
|
|
1932 yılı eylül ayının 26’sında Ulu Önder Atatürk, Arap abecesinin yerine Türkçeye daha uygun olan Latin abecesini koyduktan dört yıl sonra bir Türk Dili Kurultayı toplamıştı. Bu ilk Dil Kurultayı’na 713 kişi katılmıştı. Katılan 713 kişi su kesimlerden oluşuyordu: Aşçı, çiftçi, işçi, yazar, çizer, dilci, dilbilimci, hekim, yargıç, Yahudi-Müslüman-Hıristiyan din adamı, düşünür, öğretmen, subay, vb... Bu ilk kurultay dokuz gün sürmüş, yurdun her yanında şenliklerle kutlanmıştı. Dil Latin abecesiyle birlikte ellerine, ayaklarına vurulan prangalardan kurtulmuş; şimdi yürümesini öğrenmeye çabalayacaktı. Atatürk, ‘dilinizi baska dillerin boyunduruğundan kurtarın’ diyerek; demekle kalmayıp bunun ateşleyicisi olarak, sonradan adı ‘Türk Dili Kurumu’na dönüşen, 1931 yılında kurdurttuğu ‘Türk Dili Tetkik Cemiyeti’nin çalışmalarını ilgiyle yakından izlemişti. Ölümüne yakın da hazırlamış olduğu vasiyetinde, gelirlerinden Türk Dil Kurumu’na ve kardeş kuruluş ‘Türk Tarih Kurumu’na bir kalıt bırakmıştı. Bu kurumlar Atatürk’ün görüşleri doğrultusunda bağımsız olarak çalışmışlar, Türk diline kanatlarını vermek için var güçleriyle çabalamışlardır. Bu çalışmalar ışığında Türk dili başka dillerin boyunduruğundan kurtulabilmiş; yüzyılın başında ancak yüzde 25, yüzde 30 Türkçe sözcük içeren dil, yüzyılın ikinci yarısında yüzde 90’lara varan sözcük dağarcığına ulaşmıştır. Bunun geri dönüşü yoktur, olamaz. Ancak ilk Dil Kurultayı’nın açılış günü (26 Eylül) her yıl Dil Bayramı olarak büyük bir coşkuyla kutlanırken, 12 Eylül hukukunun Türk Dil Kurumu’nu devletleştirerek, Atatürk’ün kalıtı gasp edildikten sonra, ne yazık ki bu bayram buruk kutlanmaya başlandı. Atatürk’ün gözü gibi koruduğu kurumların yerine, aynı adla çalışmaz bir kurum oluşturdular. Bu kurumun daha sonra yaptığı, dilde karmaşayı derinleştirmekten başka bir işe yaramadı. Birleşik sözcükleri ayırdılar, yasak sözcükler ürettiler vb. Sonunda adları yolsuzluklara da karıştı. Atatürk’ün üzerlerine titrediği kurumlar ve Atatürk’ün kalıtı yeniden geri verilinceye dek Türk dili gönüllüleri Dil Bayramı’nı buruklukla kutlayacak. Burukluğumuz kat kat: Atatürk’ün kurumlarının gaspı; 70 yıllık kazanımlarına karşın bugünkü Türkçe’nin durumu... Yine de Dil Bayramınız Kutlu Olsun! Eylül 2002 Önceki Yazılar: |
|
