 |
|
Ömer F. ÖZEN Dil Yarası |
|
Kitle iletişim araçlarında yazı yazanlar, konuşma yapanlar, izlence hazırlayanlar işlerinin sorumluluğunu bilmeliler diyorum sık sık. Bunların başında diline sahip çıkmak, onu bir uzman titizliğiyle kullanmak onursal bir borçtur. Çünkü izlencesinin temeli dile, anlatıma dayanıyor. Şu
aşağıdaki bölümcedeki anlatım sırıtmıyor mu sizce?: Önce şu 'atölye' ve dilimizde olmayan harflerle yazılmış 'workshop' sözcüklerine bir bakalım. Atölye (Atelier) Fransızcadan dilimize girmiş bir sözcük. Sanat alanında olduğu gibi, tecimsel alanda da kullanılıyor. Bir de şu on yıldan beri bir 'workshop' çıktı başımıza. Hem de Türkçe olmayan harflerle basın organlarımızda boy gösteriyor. Biz Atelier (Atölye)'yi atmaya çalışırken yanına bir amcaoğlu geldi. 'Work= iş, çalışma', shop= yer, dükkân'. İkisinin de anlamı aynı. 'Çalışılan yer' anlamında. Ve daha 1930'lu, 1940'lı yıllarda bunun yerine Türkçesi konmuştu: 'İşlik'. Türkçesini kullanmak 'banal' mı oluyor acaba? Yoksa işin 'asaletini' mi düşürüyor? Bir konu üzerine 'vorkşop' değil de 'işlik' açsalar, düzenleseler sanatlarında, konularında bir eksiklik, değer düşüklüğü mü oluyor dersiniz? Hayır! Bizim amacımız ayrı bir dünya yaratmak, ötekinden ayrılmak, öbürüne üstünlük taslamak. Bu bozukluklarımızdan ne zaman kurtulacağız? Bir de şu 'disiplin' sözcüğü var. Hep bana çocukluk çağımızdaki 'okul yargı kurumunu', dolayısıyla 'ceza'yı, 'cezalandırmayı' anımsatıyor. Hayır efendim! 'Disiplin' 'discipline' de bize Fransızca'dan gelmiş. 'Belirli bir öğretiden geçmiş' anlamında kullanılıyor. Ama 'öğreti' deyince, karşındaki kişiyi yormadan 'öğrenmeye ilişkin' olduğunu bildirmemek için, bir gizem katmak gerek; 'farklı disiplin' dersek, gördüğümüz öğrence daha değerlenecek(!). Dil işlendikçe varsıllaşır, kavramdan kavrama uzar. Ve bilir misiniz ki, Türkçe dünya dilleri arasında en çok türetilebilen ve geniş anlatım özgürlüğü veren dillerin başında gelir!? Ah, takıntıya (kompleks) girmeden bunun bir ayrımına bir varabilsek!.. Kasım 2002 Önceki
Yazılar: |
