 |
|
Beste
BARKİ
İlk Defa |
 |
|
Çarşıda jujube satıldığını görünce ilk defa denemek üzere aldık biraz. Jujube sözünü duymuştuk ama aslında bir meyve olduğunun bile farkında değildik. Eve gelir gelmez hemen internetten araştırdık haliyle. Aa, jujube bizim hünnap! Ama işin tuhafı hünnap nasıldır onu da bilmiyoruz ki. Fazla tanınan bir meyve değil hünnap. İnternet bize
şu tarifi veriyor: Hünnap, 7 metreye kadar uzayabilen, sarı çiçekli
ve dikenli bir ağaç olan hünnap ağacının sert çekirdekli, kabukları
kızıl kahve rengindeki yemişidir. Yaban elması büyüklüğündedir.
İlk başlarda yeşilken olgunlaştıkça kırmızıya ve kahvemsi renge
döner. En dış çeperi derimsi ve ince, pulpası (yumuşak kısım) kopartıldığında
elmadaki gibi sert ve beyaza yakındır. Ancak birkaç saat içinde
sarılaşır ve yumuşar. Birkaç gün içinde kabuğu da buruşur. Pulpa,
tatlı lezzetlidir. Bahçelerde yetiştirildiği gibi yabanî olarak
da bulunur.
Eğer ham elma
yemekten hoşlanıyorsanız hünnap da o tadı veren bir meyve. Rengine
bakacak olursak bizim aldıklarımız yeterince olgunlaşmamıştı da
herhalde ama bizim yine de hoşumuza gitti. Hünnap meyvesi toplanıp
güneşte kurutulduktan sonra çerez olarak ya da suda kaynatılarak
da kullanılıyor. Bilimsel adı
bile ancak yakın yıllarda belirlenmiş. 2006 yılında o yıla kadar
kullanılan Ziziphus zizyphus adının doğru olmadığına karar veriliyor
ve ad değişikliği öneriliyor. 2011 yılında Hünnap'ın bilimsel adının
a harfiyle jujuba, Ziziphus jujuba olması kararı çıkıyor. Böyle
kararlar Uluslararası Botanik Kongrelerine katılan botanistler tarafından
alınıyor. Anavatanının
Suriye ile Hindistan arasında bir yerde olabileceği düşünülüyor
ama artık o kadar çok yerde yetiştiriliyor ki kimse doğruyu bilemiyor. Farsça adı annab.
Azerbaycan'da ise innab olarak biliniyor ve çerez olarak yeniyor.
Anadolu'da çiğde olarak da tanınıyor. Geleneksel tıpta da kullanılmakta.
Meyvelerin içeriğinde vücudun enzim ve hormon sistemi için gerekli
niasin ve riboflavin gibi maddeler ile magnezyum, çinko, bakır,
demir, fosfor gibi vücuda gerekli iz elementler var. C vitamini
açısından turunçgillerden daha zengin. A vitamini de içeriyor. Bağışıklık
sistemini güçlendiren antioksidanları da içinde bulunduruyor. Kabızlık
ve uykusuzluğu giderdiğine, karaciğeri güçlendirdiğine dair bilgiler
de mevcut. Sonbaharda piyasaya
çıkıyor ve ancak bilenler alıyor. Türkiye'de Denizli ilinde Gümüşsu
kasabasında doğal olarak yetişiyor. Ağaçlandırma çalışmaları ve
erozyon kontrolünde kullanılıyor. Başka bölgelerde de yetiştiriliyor. Ufak boyuna,
adının fazla duyulmamasına ve tanınmamasına karşın oldukça maharetli
bir yemiş hünnap. Ancak şimdi öğreniyoruz.
Yazarın önceki
yazıları: |
|
